ԱՊՀ ՄԽՎ ԺԶՄՄԻ երևանյան մասնաճյուղի տնօրեն Վահրամ Ավետիսյանը ելույթ ունեցավ կոնֆերանսի լիագումար նիստում
26 փետրվար 2026
«Արհեստական բանականությունը ընտրական գործընթացում. իրավական կարգավորման հնարավորությունները, ռիսկերը և մոդելները» թեմայով ելույթ ունեցավ ԱՊՀ ՄԽՎ ԺԶՄՄԻ երևանյան մասնաճյուղի տնօրեն, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վահրամ Ավետիսյանը:
Իր ելույթում պարոն Ավետիսըանը նշել է, որ արհեստական ինտելեկտի տեխնոլոգիաների սրընթաց զարգացումն ու լայն հասանելիությունը վերջին տարիներին դարձել են հանրային կառավարման համակարգի վերափոխման և ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության որոշիչ գործոններից մեկը:
Արհեստական բանականության տեխնոլոգիաների արագ զարգացումն ու լայն հասանելիությունը վերջին տարիներին վերածվել են հանրային կառավարման համակարգի վերափոխման և ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության ձևափոխման որոշիչ գործոններից մեկի։ Ալգորիթմական համակարգերը ակտիվորեն կիրառվում են պետական կառավարման տեղեկատվական հոսքերի կառավարման, տվյալների վերլուծության և հանրային ու մասնավոր իրավունքի մարմինների՝ քաղաքացիների հետ հաղորդակցության ոլորտներում։ Ընտրական գործընթացը, որպես ժողովրդավարության իրականացման հիմնարար մեխանիզմ, նույնպես հաճախ տեղափոխվում է թվային միջավայր։ Արհեստական բանականությունը կիրառվում է տվյալների մեծ զանգվածների վերլուծության, ընթացակարգերի ավտոմատացման, տեղեկատվական տարածքի մոնիթորինգի, ինչպես նաև ընտրական օրենսդրության խախտումների հայտնաբերման նպատակով։
Այս պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում կարգավորման թափանցիկության, հաշվետվողականության և տեխնոլոգիական չեզոքության սկզբունքները։ Անհրաժեշտ է դառնում հստակ սահմանել ընտրական գործընթացում արհեստական բանականության կիրառման իրավական շրջանակները, ապահովել ալգորիթմական համակարգերի անկախ աուդիտը, ինչպես նաև ստեղծել թվային միջավայրում ընտրական իրավունքների պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմներ։
Նորարարությունների և ժողովրդավարական ընթացակարգերի երաշխիքների միջև հավասարակշռությունը դառնում է ընտրությունների լեգիտիմության պահպանման առանցքային պայմանը թվային տեխնոլոգիաների դարաշրջանում։
ԱՊՀ ՄԽՎ ԺԶՄՄԻ երևանյան մասնաճյուղի տնօրենը ընդգծեց նաև, որ միջազգային դիտարկումը նույնպես պետք է հարմարվի թվայնացման նոր իրողություններին։ Նրա կարծիքով՝ ապագայի դիտորդական առաքելությունները կներառեն ոչ միայն քվեարկության ընթացակարգերի ավանդական մոնիթորինգ, այլև թվային ենթակառուցվածքների, ալգորիթմական լուծումների և ընտրական տվյալների մշակման մեխանիզմների փորձագիտական վերլուծություն։
Համաժողովը կարևոր հարթակ դարձավ միջազգային դիտարկման, ընտրությունների թվայնացման և նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառման իրավական կարգավորման հարցերի շուրջ համաձայնեցված մոտեցումների մշակման համար:
Քննարկումները ցույց տվեցին, որ ընտրական ինստիտուտի նկատմամբ վստահության ձևավորումն անհնար է առանց երեք առանցքային գործոնների համադրման`
1. թափանցիկ և հասկանալի ընթացակարգեր;
2. անկախ և մասնագիտական միջազգային դիտարկում;
3. թվային գործիքների պատշաճ իրավական կարգավորումը:
Համաժողովի արդյունքները հաստատեցին ընտրական գործընթացների ոլորտում միջազգային չափանիշների կատարելագործման ուղղությամբ հետագա գիտական և փորձագիտական աշխատանքի անհրաժեշտությունը։
ԱՊՀ ՄԽՎ ԺԶՄՄԻ երևանյան մասնաճյուղը կշարունակի ակտիվ գիտահետազոտական և փորձագիտական գործունեությունը ընտրական իրավունքի, ժողովրդավարական ինստիտուտների թվայնացման և միջազգային դիտարկման մեխանիզմների զարգացման ոլորտներում։
Սանկտ Պետերբուրգում կայացած խորհրդաժողովին մասնակցությունը կարևոր փուլ ԱՊՀ մասնակից պետությունների համագործակցության շրջանակներում մասնագիտական կապերի ամրապնդման և լավագույն փորձի փոխանակման, ինչպես նաև թվային փոխակերպման պայմաններում իրավական գիտության և ժողովրդավարական ընթացակարգերի զարգացման գործում մասնաճյուղի նշանակալի ներդրման հաստատման համար:
